กรุงเทพมหานครเปิดตัวโครงการสวนผักคนเมือง เฟสใหม่เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2025 ที่สวนลุมพินี โดยมีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร คุณ ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ (ผู้ว่าฯ กทม.) เป็นประธานในการแถลงข่าวและเปิดพื้นที่ต้นแบบสำหรับชุมชนกลางเมือง เพื่อส่งเสริมพื้นที่สีเขียวกินได้และสร้างแหล่งอาหารยั่งยืนให้กับชุมชนเมือง
โครงการ สวนผักคนเมือง กทม. เฟสใหม่นี้เป็นส่วนหนึ่งของนโยบายส่งเสริมสวนผักคนเมืองของ กทม. ที่มีเป้าหมายขยายพื้นที่การเกษตรในเมืองโดยจัดสรรแปลงทดลองจำนวน 120 แปลงในพื้นที่สาธารณะ 8 แห่งทั่วกรุงเทพฯ ได้แก่ สวนลุมพินี สวนจตุจักร เขตคลองเตย เขตบางรัก เขตปทุมวัน เขตสัมพันธวงศ์ เขตวังทองหลาง และพื้นที่สาธารณะชุมชนในเขตหนองจอก โดยระบุวงเงินสนับสนุนเบื้องต้นจำนวน 12 ล้านบาท สำหรับจัดทำโครงสร้างพื้นฐาน การอบรมการเกษตรเมือง และระบบน้ำหยดประหยัดน้ำ
รายละเอียดโครงการระบุว่าแต่ละแปลงจะมีขนาดตั้งแต่ 10–50 ตารางเมตร เปิดให้ชุมชนละไม่เกิน 5 ครัวเรือนร่วมปลูกพืชผักสวนครัว โดย กทม. จะให้การสนับสนุนเมล็ดพันธุ์ ปุ๋ยคอก น้ำหมักชีวภาพ และการฝึกอบรมด้านการจัดการแปลงแบบปลอดสาร รวมทั้งเชื่อมต่อกับโครงการตลาดชุมชนเพื่อผลักดันการใช้ผลผลิตภายในชุมชน ลดการพึ่งพาซื้อจากภายนอก
การแถลงข่าวระบุว่าการดำเนินงานในเฟสใหม่นี้มีเป้าหมายเพื่อแก้ปัญหาความมั่นคงทางอาหารในระดับชุมชน พร้อมทั้งเพิ่มพื้นที่สีเขียวในเมืองและลดอุณหภูมิของชุมชนผ่านแนวคิดพื้นที่สีเขียวกินได้ (นโยบาย พื้นที่สีเขียวกินได้) นอกจากนี้ กทม. ประสานความร่วมมือกับภาคการศึกษาและองค์กรพัฒนาเอกชนเพื่อให้มีการประเมินผลด้านผลผลิตและผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมในระยะ 6 เดือนแรก
ตัวแทนชุมชนจากพื้นที่นำร่อง 3 แห่งกล่าวถึงผลตอบรับเชิงบวก โดยชี้ว่าโครงการก่อนหน้าที่จัดทำในปีที่ผ่านมา (โครงการนำร่องสวนผักคนเมือง) สามารถลดค่าใช้จ่ายครัวเรือนด้านอาหารได้ประมาณ 10–15% และเป็นพื้นที่พบปะสังสรรค์ของคนในชุมชน อย่างไรก็ตามตัวแทนยังระบุปัญหาที่ต้องแก้ไข เช่น การจัดสรรน้ำยามหน้าแล้ง การควบคุมการบุกรุกพื้นที่ และการสร้างข้อตกลงร่วมระหว่างชุมชนกับหน่วยงานดูแลพื้นที่
ในเชิงนโยบาย คุณ ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ กล่าวว่าการสนับสนุนเกษตรในเมือง (การสนับสนุน เกษตรในเมือง) เป็นหนึ่งในนโยบายที่ต้องเดินควบคู่กับการพัฒนาพื้นที่สาธารณะ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน และเปิดเผยแผนงานระยะต่อไปว่าจะขยายเครือข่ายสวนผักคนเมืองให้ครอบคลุม 50 ชุมชนภายใน 1 ปี หากได้รับงบประมาณเพิ่มเติมจากสภาเมือง
หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้กำหนดช่องทางสมัครเข้าร่วมโครงการผ่านเว็บไซต์ของกรุงเทพมหานครและศูนย์บริการสาธารณะของเขต โดยให้ชุมชนส่งแผนการใช้พื้นที่ และการประชุมแฟลตฟอร์มชุมชน-กรุงเทพฯ จะจัดขึ้นทุกเดือนเพื่อติดตามผลการดำเนินงาน
สวนผักคนเมือง คือ โครงการริเริ่มที่จัดสรรพื้นที่บริหารจัดการโดยชุมชนในบริเวณเมือง เพื่อปลูกพืชผักสวนครัวและพืชอาหารที่ใช้บริโภคเอง ลดการพึ่งพาแหล่งอาหารจากภายนอก เพิ่มความมั่นคงทางอาหาร และเป็นการเพิ่มพื้นที่สีเขียวในเขตเมือง ซึ่งรูปแบบการดำเนินงานอาจเป็นแปลงรวม แปลงครัวเรือน หรือแปลงเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับการอบรมด้านเกษตรในเมือง
สรุป: การเปิดตัวโครงการสวนผักคนเมืองของ กทม. เฟสใหม่ที่สวนลุมพินีเมื่อ 24 ต.ค. 2025 เป็นการผลักดันนโยบายพื้นที่สีเขียวกินได้และการสนับสนุนเกษตรในเมือง ด้วยแผนขยายแปลงต้นแบบ 120 แปลงใน 8 พื้นที่พร้อมงบประมาณเริ่มต้นและการสนับสนุนด้านเทคนิคจาก กทม. จุดเน้นอยู่ที่การสร้างความมั่นคงทางอาหารในชุมชนและการมีส่วนร่วมของประชาชน แต่ยังต้องเผชิญความท้าทายด้านการจัดการทรัพยากรน้ำและการบริหารพื้นที่ร่วมกัน
